Ondernemen!, 25 februari 2010
Ondernemers hebben traditioneel een voorkeur voor de VVD, maar prioriteit geven aan ondernemerschap is op lokaal niveau al lang niet meer het exclusieve domein van die partij. Ook de andere grote partijen struikelen in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen 2010 over de goede voornemens die ondernemers de ruimte moeten geven. ‘De regelzucht is hardnekkig. Maar het is toch echt niet de gemeente die de economie maakt.’
Van zijn meest recente gesprekken met ondernemers is hem één opmerking in het bijzonder bijgebleven. Ivo Opstelten, voormalig burgemeester van Rotterdam en nu voorzitter van de VVD en waarnemend burgemeester van Tilburg: ‘Kunt u misschien zorgen dat we minder last hebben van de overheid? Die vraag kreeg ik voorgelegd. Ik vind dat schrijnend. Het is de omgekeerde wereld. Hoe is het toch mogelijk dat overheden zich nog steeds een andere rol toedichten dan een puur faciliterende?’
De VVD is nog steeds de lievelingspartij van ondernemers, zo blijkt uit peilingen in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart. Ruwweg 40 procent zou kiezen voor de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie. D66 en CDA volgen met minder dan de helft van dat percentage op de tweede plaats, en vervolgens op gepaste afstand de PvdA – de grootste partij van de gemeenteraadsverkiezingen 2006 – en andere partijen.
Terecht? Heeft de ondernemer niets te zoeken bij de PvdA en vindt hij zijn heil vooral bij de VVD? Opstelten vindt natuurlijk van wel. ‘Geen enkele partij kiest zo scherp en duidelijk voor de ondernemer.’
Net zo vanzelfsprekend is dat de andere partijen dit wagen te betwijfelen. Myra Koomen, wethouder Werk en Inkomen voor het CDA in Enschede en lijsttrekker bij de komende verkiezingen: ‘Laat hier geen enkel misverstand over bestaan: ondernemerschap is speerpunt nummer 1 voor Enschede. Het zijn de ondernemers die werkgelegenheid creëren en als mensen werken, hebben ze inkomen en voelen ze zich prettiger, zekerder en veiliger. Voor het stimuleren van ondernemerschap zien wij geen alternatief.’
Salima Belhay, D66-fractievoorzitter in de Rotterdamse gemeenteraad en lijsttrekker, denkt er net zo over: ‘Niet de gemeente maakt de economie, maar de bedrijven. Met name het MKB moet maximaal de ruimte krijgen. De bemoeizucht en regelzucht van de gemeente moet worden teruggedrongen, want op een indirecte manier verstoren die de economie.’
Het Amsterdamse PvdA-gemeenteraadslid Michiel Mulder wil er niets van weten dat de PvdA geen prioriteit zou geven aan ondernemerschap: ‘De economische basis van de stad moet worden versterkt en dat draait juist om de kleinere ondernemingen. Ondernemershuizen in de wijken, subsidies voor middenstanders voor het aanvechten van huurverhogingen, winkelstraatmanagement: de PvdA heeft de laatste jaren aantoonbaar initiatieven genomen om ondernemerschap meer ruimte te geven.’
De politici wijzen er op dat in een flink aantal gemeentes de afgelopen jaren vooruitgang is geboekt op thema’s die voor ondernemers van groot belang zijn. Telkens was daarvoor brede steun in de gemeenteraad. Het gaat vooral om de regeldruk en om het aanbestedingsbeleid.
Vorig jaar sloten de grootste 36 gemeenten een convenant met MKB-Nederland, waarin ze zichzelf onder meer opleggen te schrappen in het aantal APV-vergunningen. Vriend en vijand erkennen dat Enschede daarbij voorop loopt. Koomen (CDA): ‘Maar dat is geen reden om te verslappen hoor.’ In Amsterdam zijn veel regels geschrapt en omgezet in algemene bepalingen, terwijl in Rotterdam nu een flink aantal vergunningen is gebundeld. Belhay (D66) vindt dat niet genoeg: ‘Wij pleiten er al langer voor elke ondernemer een account-manager bij de gemeente te geven, dan is hij van al het gezeur af. Iemand die dat netjes voor je uitzoekt, één loket voor alle overheidszaken.’
In de uitvoering van al die mooi ogende plannen gaat er namelijk nogal eens wat mis, weet Belhay. ‘Ondernemers in Rotterdam krijgen af en toe nog te maken met absurde vormen van bureaucratie. Blijkbaar is het voor de uitvoerende dienst soms onmogelijk de ondernemer serieus te nemen.’
Mulder (PvdA, Amsterdam) zegt dat de handhaver bij de uitvoering van zijn taak blijkbaar de menselijke aspecten wel eens uit het oog kan verliezen. ‘Voor de uitvoering is te weinig aandacht. Bestuurders geven alle aandacht aan het schrijven van beleidsplannen, maar wij willen dat omdraaien.’
Ook wat betreft het aanbestedingsbeleid van gemeenten wordt vooruitgang geboekt. Amsterdam en Rotterdam hebben recent besloten grote aanbestedingen voortaan op te knippen in kleinere porties, zodat het makkelijker wordt voor het lokale MKB om mee te dingen.
In Enschede wil het CDA nog verder gaan, zegt Myra Koomen. ‘Onze inzet voor de komende periode is dat de gemeente voorrang gaat geven aan bedrijven in stad en regio. Al het uit te besteden werk moet zo dicht mogelijk in de buurt van Enschede terecht komen. Misschien kan een bedrijf tweehonderd kilometer verderop goedkoper offreren, maar dat kost vervolgens hier banen en dan is de gemeente aan bijstandsuitkeringen veel meer kwijt dan de mogelijke besparing op de goederen of diensten.’
Regeldruk en aanbestedingsbeleid staan hoog op de agenda van MKB-Nederland, naast het verhogen van de kwaliteit van bedrijfshuisvesting en het verbeteren van de bereikbaarheid. ‘Daarnaast missen we in veel gemeenten een heldere visie op detailhandel en vrijetijdsbesteding’, zegt Ramona van den Bosch, die de acties van MKB-Nederland rondom de gemeenteraadsverkiezingen coördineert. ‘Waar wil men naartoe in dat opzicht? Men pleegt allerlei ingrepen in de inrichting van stad of dorp, maar het doel is niet duidelijk.’
De ondernemer die gaat stemmen op 3 maart kan volgens Van den Bosch deze punten meenemen in zijn keuze. Een stemadvies geeft de ondernemersorganisatie overigens niet. Van den Bosch: ‘Ondernemers zijn heel goed in staat zelf na te denken. Bovendien spelen bij deze verkiezingen lokale partijen en lokale thema’s een grote rol. Een landelijk advies is dan niet relevant.’
Van den Bosch wijst er nog wel op dat de belangrijke beslissingen zullen vallen in de collegeonderhandelingen na de verkiezingen. ‘Het is dus van groot belang welke partij er leidend is in die onderhandelingen.’
De onvermijdelijke bezuinigingen die eraan komen, worden in die onderhandelingen het belangrijkste onderwerp. Loopt dat uit op lastenverzwaring? De vertegenwoordigers van de vier grote partijen die hierboven aan het woord kwamen, bezweren van niet. Opstelten: ‘Als de prioriteit ligt bij de economie, worden de keuzes heel makkelijk.’ Koomen: ‘Nee, de OZB gaat niet omhoog.’ Belhay: ‘Verhoging van de lokale lasten zou een raar signaal zijn.’ Mulder: ‘Geld vragen aan de burger is de allerlaatste optie. Maar partijen die zeggen te garanderen dat het niet gebeurt, zijn niet geloofwaardig. De situatie is te onzeker.’
>>>
Dit verhaal staat in nummer 2 van het blad Ondernemen!, verschenen 20 februari 2010. Het is een publicatie van MKB Nederland, de belangenorganisatie voor het midden- en kleinbedrijf.