AD, 5 juni 2010
Geld geven aan een ander kost geld, of u nu bij leven schenkt of na uw dood nalaat. Maar als u veel heeft na te laten, kan het financieel gunstiger zijn bij leven alvast veel weg te geven.
Belasting betalen omdat je een cadeautje krijg? Het blijft lastig uit te leggen. Maar dat is nu eenmaal een manier waarop de overheid aan zijn geld komt: belasting heffen over de inkomsten van haar burgers. En een gift kan ook een soort van inkomen zijn.
‘Zomaar’ 15.000 euro geven aan je dochter bijvoorbeeld is er daarom niet bij. Je zal aangifte moeten doen van de schenking en vervolgens volgt er een aanslag, in dit geval van 1000 euro: 5000 euro is vrijgesteld, over de overige 10.000 euro wordt 10 procent belasting geheven.
Die 10 procent is nieuw: het tarief maakt deel uit van de belastingregels die begin dit jaar ingingen. Voorheen was het laagste tarief 5 procent. Hebben we hier dan te maken met stiekeme belastingverhoging?
Het ligt wat gecompliceerder, legt Herm Nieste uit. Hij is belastingadviseur en voorzitter van de adviesgroep Estate Planning bij Berk Accountants en Belastingadviseurs. “De nieuwe regels zijn een modernisering van de Successiewet uit 1956 en het doel is vooral vereenvoudiging. Het was een enorm complexe opeenhoping van regels en uitzonderingen geworden en daar moest de bezem doorheen. De belasting verhogen of verlagen was niet de opzet. Maar omdat tarieven en voorwaarden zijn veranderd, zullen sommige groepen nu meer gaan betalen en andere minder dan voorheen.”
De schenkbelasting zit verpakt in dezelfde wet als de erfbelasting. De torenhoge toptarieven (tot 68 procent!) zijn nu verdwenen, maar daarvoor in de plaats is dus het laagste tarief (voor partners en kinderen van de schenker/erflater) omhoog gegaan. Afgezien daarvan is erven ‘goedkoper’ geworden voor kinderen, terwijl het ontvangen van een schenking nu iets duurder zal uitvallen.
Hoeveel erf- of schenkbelasting iemand betaalt, hangt af van ten eerste de vrijstellingen waar hij of zij recht op heeft, ten tweede de relatie tot de schenker/erflater en ten derde de hoogte van het bedrag. Zie de kaders.
Ondanks het verhoogde minimumtarief denkt het ministerie van Financiën met de nieuwe wet vooral winst te boeken bij de grotere vermogens. Allerlei constructies die tot doel hebben belasting te ontwijken zijn nu onmogelijk gemaakt: zo worden schenkingen of erfenissen uit een trust of een Anstalt voortaan gewoon belast en dat gaat volgens de verwachtingen zo’n 60 miljoen euro opbrengen. Het afsluiten van andere vluchtwegen moet nog eens 25 miljoen opleveren.
Ten opzichte van de 1,9 miljard euro die de erf- en schenkbelasting in totaal opbrengt, zijn dit geen schokkende bedragen, maar de nieuwe regels dienen daarnaast ook een politiek doel. Rond de erf- en schenkbelastingen hing altijd het beeld dat er voor de (zeer) rijken zoveel ontwijkingsmogelijkheden waren, dat alleen de middenklasse-inkomens de klos waren. En dat beeld wil de politiek graag bestrijden.
“De Belastingdienst kijkt voortaan door deze constructies heen”, aldus Nieste. Dat allerlei vluchtwegen zijn afgesloten, wil echter niet zeggen dat je niet meer hoeft na te denken voordat je geld aan je kinderen, je kleinkinderen of aan anderen weggeeft. Zeker als het gaat om de combinatie met een latere erfenis is het verstandig een en ander te plannen.
Dat is de moeite waard vanaf vermogens van ongeveer 150.000 euro, zegt Nieste. Een kind dat een dergelijk bedrag erf, betaalt geen erfbelasting over de eerste 19.000 euro. Over de volgende 118.000 euro betaalt het 10 procent, over het meerdere 20 procent. Door al bij leven bedragen te schenken, vrijgesteld of tegen het tarief van 10 procent, kan het 20 procents-tarief dat na overlijden zou gelden, worden vermeden.
Een ander voorbeeld waarbij planning goed kan uitpakken, is gebaseerd op de regel dat er helemaal geen schenkbelasting verschuldigd is als de schenker niet in Nederland woont. Als de schenker Nederlands is, moet hij minstens tien jaar in het buitenland wonen. Dus wat nu als pa of ma al 15 jaar in bijvoorbeeld Spanje bivakkeert, geld wil schenken, maar tegelijkertijd ook nadenkt over een terugkeer? Nieste: “Dan is het financieel toch een goed idee om de schenking in ieder geval voor terugkeer te regelen. Waarbij wel moet worden nagegaan of er misschien in het desbetreffende land schenkingsrechten verschuldigd zijn.”
Dat de wet simpeler is geworden, wil overigens niet zeggen dat alles meteen helder is. Dat geldt vooral voor de bijzondere vrijstellingen voor schenkingen aan kinderen. Als het geld gebruikt wordt voor de aankoop van een eigen huis of voor het financieren van een dure studie, dan kost dat tot 50.000 euro geen belasting. Maar wat is een dure studie, en valt het financieren van de studie sowieso niet onder de onderhoudsplicht als het kind nog geen 21 jaar is? “In de praktijk moet nog blijken, hoe deze regels worden toegepast”, zegt Nieste.
Een ander aandachtspunt is dat de aangifte voor deze belasting op eigen initiatief moet gebeuren. Wie een gift ontvangt en meent daar belasting over te moeten betalen, kan een formulier Aangifte schenkbelasting aanvragen bij de Belastingtelefoon (0800 0543) of downloaden vanaf www.belastingdienst.nl. Hou er wel rekening mee, dat als u een formulier aanvraagt en het niet instuurt, de Belastingdienst later toch een aanslag stuurt. Die is dan gebaseerd op een schatting.
De aangifte ‘vergeten’ of niet op de hoogte zijn van deze belasting, wil niet zeggen dat je vrijuit gaat. Bij de aangifte inkomstenbelasting moet iedereen (in Box 3) zijn vermogen opgeven aan het begin en aan het einde van het jaar. Een aanmerkelijke toename of afname kan leiden tot vragen van de Belastingdienst: waar is dat geld naartoe gegaan, of: waar komt dat geld vandaan? Is er sprake van een schenking, dan wordt vervolgens beleefd doch dringend verzocht alsnog aangifte schenkbelasting te doen.
Niet meteen een boete? “Nee hoor”, zegt Nieste, “over het algemeen is de fiscus op dit onderdeel redelijk coulant. Maar het kan natuurlijk wel, een boete.”
>>>
Vrijstellingen
- Voor elke gift geldt voor welke ontvanger dan ook dat 2000 euro per jaar is vrijgesteld van schenkbelasting. Voor kinderen van de schenker is dat 5000 euro per jaar.
- Eenmalig kan aan kinderen 24.000 euro belastingvrij worden geschonken. Voor een dure studie of woning kan dat bedrag tot 50.000 euro worden opgetrokken.
- Een schenking die wordt gebruikt om dringende schulden af te lossen is geheel belastingvrij.
Alle voorwaarden zijn te vinden op de site van de Belastingdienst
>>>
De tarieven
De Successiewet uit 1956 kende vier tariefgroepen en zeven schijven per groep. Nu zijn dat drie groepen en twee schijven.
- In tariefgroep 1 zitten partners en kinderen van de schenker/erflater. Tot 118.000 euro betalen ze 10 procent belasting, over het meerdere 20 procent. – In tariefgroep 1a zitten klein- en achterkinderen. Ze betalen tot 118.000 euro 18 procent, daarboven 36 procent. – In tariefgroep 2 zitten alle andere groepen ontvangers. Ze betalen over een schenking tot 118.000 euro 30 procent belasting, over het meerdere 40 procent.
Het bedrag van 118.000 euro wordt jaarlijks bijgesteld.
>>>
Schenken of nalaten?
Kinderen betalen geen belasting over de eerste 19.000 euro van hun erfenis. Over het meerdere betalen ze tot 118.000 euro 10 procent, over de rest 20 procent. Het is daarom vaak gunstig door giften de (aanstaande) erfenis af te bouwen, in ieder geval tot onder de 118.000 euro.
Vrijstellingen zijn niet voldoende om bijvoorbeeld een bedrag van zes ton in vijf jaar tijd af te bouwen naar één ton, maar door vijf jaar achtereen één ton te schenken – in plaats van na overlijden zes ton na te laten – wordt toch over de gehele erfenis ongeveer 50.000 euro aan belasting bespaard (10 procent belasting over 500.000 euro in plaats van 20 procent).
>>>
Geplaatst in het AD van zaterdag 5 juni 2010.